In dit stuk lees je waarom effectiever worden zelden gaat over jezelf veranderen, en meestal over je eigen kwaliteiten op het juiste moment inzetten.
Je doet alles goed, en toch komt het niet
Een patroon dat we vaak tegenkomen: iemand die nauwkeurig werkt, hoge eisen aan zichzelf stelt en zelden iets half doet. Op papier precies wat je wilt zijn. Maar in de praktijk kost het diegene veel. Beslissingen duren lang, want elke optie moet eerst helemaal kloppen. Iets afronden voelt ongemakkelijk, want het kan altijd beter. En complimenten glijden eraf, want de lat ligt zo hoog dat goed nooit echt goed voelt.
Dit is geen kwestie van te weinig kunnen. Vaak juist het tegenovergestelde. Het is een kwestie van een eigenschap die zo sterk is dat hij begint te remmen in plaats van te helpen.
Je zwakte is vaak je kracht op het verkeerde moment
Veel van wat je als zwakte ziet, is een sterke kant die is doorgeschoten of op het verkeerde moment opduikt. Perfectionisme is een groot gevoel voor kwaliteit dat geen rem kent. Besluiteloosheid is grondigheid die te lang doorgaat. "Ik ben te gestructureerd" is in werkelijkheid een talent voor plannen en overzicht. "Ik ben te kritisch" is een scherp oog dat dingen ziet die anderen missen.
Dat klinkt als een woordspelletje, maar dat is het niet. Het verandert namelijk wat je ermee doet. Zolang je iets als een gebrek ziet, wil je het wegpoetsen, en dat lukt zelden. Zie je het als een kwaliteit met een knop ervoor, dan gaat het niet meer om afleren, maar om doseren: wanneer zet je die scherpte aan, en wanneer mag het wat losser?
Durf een 7 in te leveren
Een eenvoudige oefening voor wie de lat altijd op een 10 legt: kies bewust een taak waar een 7 volstaat, en lever die op een 7. Een interne mail, een eerste opzet, een voorbereiding die niet perfect hoeft. Merk wat er gebeurt. Meestal: niets ergs. De wereld draait door, en jij houdt energie over voor de dingen waar een 9 er wél toe doet.
Het doel is niet om slordig te worden. Het doel is leren kiezen wanneer perfectie loont, en wanneer ze vooral tijd en rust kost.
Effectiever worden begint bij weten wat je wilt, niet bij meer discipline
De gangbare reflex bij "ik wil effectiever zijn" is meer systeem: strakkere lijstjes, meer discipline, een nieuwe app. Soms helpt dat. Maar vaak zit het probleem een laag dieper. Als je niet scherp hebt wat je echt wilt en waar je goed in bent, blijf je twijfelen, hoe goed je planning ook is.
Onderzoek naar loopbaanontwikkeling laat zien dat reflectie voorafgaat aan regie. Pas als je nadenkt over je drijfveren, dus wat wil ik, en je kwaliteiten, dus waar ben ik goed in, kun je gericht keuzes maken en stappen zetten. De volgorde doet ertoe: eerst weten, dan sturen. Daar komt bij dat mensen die actief grip nemen op hun loopbaan, volgens onderzoek van onder meer TNO en de Universiteit van Amsterdam, minder stress ervaren en meer controle voelen over hun werk. Regie is dus niet alleen prettig, het geeft ook rust.
Je kunt jezelf niet kietelen
Er is een reden waarom dit lastig alleen te doen is. Je eigen patronen zie je het slechtst. Precies de dingen die je doen vastlopen, voelen voor jou volkomen normaal, want je doet ze al jaren. Een buitenstaander die de juiste vragen stelt, ziet vaak in een paar gesprekken wat jij over het hoofd ziet, en helpt je een sterke kant anders in te zetten in plaats van die te bestrijden.
Dat is waar een coach voor is. Niet om je te vertellen wat je fout doet, maar om samen te ontdekken welke kwaliteit eronder zit, en hoe je die slimmer gebruikt.
Met inzichten uit onderzoek naar loopbaancompetenties (Kuijpers) en naar proactief loopbaangedrag (TNO en de Universiteit van Amsterdam).
Veelgestelde vragen
Wat is persoonlijke effectiviteit?
Persoonlijke effectiviteit gaat erover dat je je tijd, energie en kwaliteiten zo inzet dat je bereikt wat je belangrijk vindt, zonder jezelf uit te putten. Het draait minder om harder werken en meer om bewustere keuzes: weten wat je wilt, waar je goed in bent, en wanneer iets goed genoeg is.
Is perfectionisme een probleem?
Niet per se. Perfectionisme is in de kern een sterk gevoel voor kwaliteit. Het wordt pas een probleem als het altijd aanstaat, ook bij taken waar dat niet nodig is, en je daardoor blijft hangen of leegloopt. De kunst is niet om het af te leren, maar om te kiezen wanneer je het inzet.
Hoe word ik besluitvaardiger?
Vaak helpt het om eerst helder te krijgen wat je echt wilt en waar je goed in bent. Twijfel komt regelmatig voort uit onduidelijkheid over je eigen drijfveren, niet uit een gebrek aan opties. Wie zijn waarden en kwaliteiten scherp heeft, kiest makkelijker. Een gesprek met een coach kan daarbij helpen.
Kan een coach helpen bij persoonlijke effectiviteit?
Ja. Je eigen patronen zijn voor jezelf het lastigst te zien, omdat ze normaal voelen. Een coach helpt je herkennen welke sterke kant onder een zwakte zit, en hoe je die gerichter inzet, zodat je met minder moeite meer bereikt.